TS. Trần Đình Thiên: Kịch bản kinh tế năm 2012 – Cách tiếp cận hành động

Tuần rồi, Chính phủ đã trình Quốc hội hai kịch bản tăng trưởng bộ mặt năm 2012. Nhân dịp này, TBKTSG xin giới thiệu bài viết của PGS.TS. Trần Đình Thiên (*) công nhận về bối cảnh bộ mặt trong và ngoài nước cũng như tính thực tế nhất của hai kịch bản này cùng những đề xuất của ông.

Việc xây dựng kịch bản cuộc sống năm nay của Việt Nam chỉ dựa vào mấy căn cứ sau: (1) triển vọng đời sống vật chất các châu lục trong năm tới và mức độ ảnh hưởng đến Việt Nam; (2) Thực trạng xuất phát của nền bộ mặt nước ta khi bước vào năm 2012; (3) Định vị năm 2012 trong quan hệ với các yêu cầu phải giải quyết trong trung hạn.

Về triển vọng đời sống vật chất thế giới năm 2012

Các dự báo đều thống nhất nhận định kinh tế các châu lục năm 2012 sẽ u ám, mà còn tồi tệ hơn biết bao hơn hẳn năm 2011. Hai gây chú ý cần thiết tốt nhất là sự sụt giảm tốc độ thăng tiến của đời sống vật chất toàn cầu, nhất là của các một cơ sở tiến triển (Mỹ, EU, Nhật, Trung Quốc) và sự biến động gia tăng, có khả năng xảy ra cuộc chiến tranh về tài chính và chiến tranh thương mại (thậm chí nguy cơ suy thoái kép).

Trong năm 2012, do độ khi mở cửa cao, nền kinh tế Việt Nam chắc chắn sẽ chịu tác động tiêu cực từ xu hướng nói trên của cuộc sống thế giới. Các năm trước, trong một hiện trạng khắt khe nhất như nhau, các chỉ số bộ mặt quan trọng nhất của nước sở tại (tăng trưởng, lạm phát, đảm bảo giá trị đồng tiền, nợ…) đã kém hơn hơn so với nhiều nền cuộc sống khác. Công dụng này chắc hẳn lại xuất hiện trong năm 2012, thậm chí ở cấp độ gay gắt hơn vì nền kinh tế đang khó khăn, thực lực lại bị yếu đi hơn nhiều so với 7 năm trước.

Tuy rất có thể có một số ảnh hưởng "tích cực" nào đó (giá cả hàng hóa, năng lượng, nguyên liệu rất có thể giảm, làm giảm CPI, hỗ trợ thêm về tăng trưởng), song tình hình bộ mặt thế giới năm 2012 nhìn chung sẽ tác động bất lợi nhiều hơn đến sự tăng trưởng và ổn định của nền đời sống vật chất nước ta.

Thực lực nền đời sống vật chất địa hình việt nam khi bước đến năm 2012

Xu hướng suy giảm tốc độ tăng trưởng, tình trạng bất ổn cao, thâm hụt thương mại và thâm hụt khoản tiền nặng nề kéo dài đã nhiều năm mà vẫn chưa có biểu hiện dừng lại. Ở đây điểm đáng chú ý là có thể xuất hiện tình huống vòng xoáy trong gây dựng kinh tế, có nghĩa là đình trệ đi liền với lạm phát cao, một tình huống rất nguy hiểm.
Một số dấu hiệu cần được lưu ý bước đầu là:

0b3a647c e4b7 4ac3 9f20 07ce01cc98d3 TS. Trần Đình Thiên: Kịch bản kinh tế năm 2012   Cách tiếp cận hành động – Sức khỏe nền công nghiệp bị hao hụt nặng. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chín tháng đầu năm nay có gần 50.000 cơ sở (9% tổng số) đóng cửa. Tuy mức độ từng chi tiết của con số còn phải bàn (có bất kỳ bằng chứng gián tiếp nhưng có sự tín nhiệm của bạn đọc cậy tìm được số nền công nghệ đóng cửa tất nhiên có thể đến 30-35%, chắc chắn là gấp 3-4 lần con số công bố), song con số 9% cũng tạm đủ để nói lên tính trực tiếp của tình hình.

- Đời sống của dân cư, nhất là nhóm người này khả năng thấp hiện nay chông gai do lạm phát cao kéo dài và để làm việc bị thu hẹp. Hệ quả là sức mua công dân giảm và sự tin tưởng bị xói mòn.

- Dư địa bước tiến tới và khả năng tài chính công dụng để tăng tốc độ tiến triển (tăng kinh doanh Chính phủ) và kiềm chế biến động bị thu hẹp mạnh mẽ. Các bí quyết để xử lý vấn đề trong ngắn hạn hơn hết vẫn là các phương pháp hành chính.

Tình thế gây dựng nêu trên sao cho nhận định: cơ sở cho tiến triển GDP năm 2012 nói chung là yếu hơn so với các năm trước và dư địa chính sách để chống lạm phát và ổn định vĩ mô bị thu hẹp đáng kể.

Định vị năm nay trong phương án để 2011-2015 và trong kế hoạch 2011-2020: lựa chọn phương thức chiến lược ưu tiên

Năm 2012 có chứ năng khôi phục được cố định trước vĩ mô, kiềm chế lạm phát và hồi phục tăng trưởng. Về nguyên tắc, có thể coi là những chứ năng "thông thường" của một nền kinh tế khi lâm vào hiện trạng khó khăn. Nhưng năm 2012 chính là khoảng thời gian đặc biệt, theo nghĩa đây thời điểm nền đời sống vật chất lâm vào tình thế chông gai nghiêm trọng, chính là năm nền bộ mặt phải tạo thay đổi để xoay chuyển tình trạng – ổn định đời sống chắc khỏe để phục hồi lòng tin, hạ thấp bất ổn đến mức giúp các công ty không lún sâu hơn vào trong vị trí bi kịch (số doanh nghiệp bị đóng cửa và phá sản tăng thêm tăng). Ngoài ra, năm 2012 còn một gây chú ý đấu tranh khác: dần dần tái thiết kế nền bộ mặt với các chiến dịch thực tế nhất mang tính kế hoạch để sửa đổi mô hình tăng trưởng.

Để để hiện thực các yêu cầu – những kế hoạch đó, ngay từ bây giờ, cần quán triệt tư duy "đánh đổi" khi cân nhắc mức độ vấn đề chính giữa chiến lược được cố định trước – cải cách (tái cấu trúc) và những chiến thuật tiến triển trên quan điểm ích lợi phát triển trong dài hạn (lợi ích chiến lược).

Về cấp độ ưu tiên, thực tiễn nhiều năm nhận thấy để đưa nền kinh tế thoát ra khỏi bối cảnh gian nan hiện nay, chưa được không vấn đề chính cho chứ năng tái cơ cấu. Nhưng để giai đoạn tái cơ cấu rất có thể diễn ra, cần ổn định nền đời sống để tái lập sự ưu ái thị trường, lòng tin xã hội. Đây sẽ là hai những chiến lược – chứ năng sự ưu tiên cao nhất. Như vậy, tiến triển đương nhiên không phải là những chiến lược sự quan tâm và phải kiên định với lập trường này.

Nhấn mạnh tình trạng này vì thực tế nhất vài năm gần đây xuất hiện một tình trạng nghịch lý: các chiến thuật vấn đề chính (kiềm chế lạm phát, được cố định vĩ mô, tái cơ cấu) thì thường khó (hay không) đạt còn các chiến lược không sự ưu tiên (tốc độ thăng tiến GDP) thì đạt được có thể tương đối dễ dàng. Việc này chứng tỏ chiến lược tăng trưởng được bắt đầu theo một cơ chế có thể tự động, bản năng, bất chấp các nỗ lực hết sức chính sách.

Theo logic đó, để xoay chuyển thực tiễn thì điều bắt đầu với phải "đổi mới tư duy", phải biết đặt chiến lược tốc độ tăng trưởng ở mức ít trách nhiệm nhất, ít cần được mệt mỏi nhất, tức là bằng lòng tự giác cao nhất. Để có được điều này, trong năm 2012, cần gạt bỏ triệt để một trong nhiều bệnh "nghiện" thành tích tốc độ tăng trưởng. Chính phủ cũng như dây chuyền chính trị cần chú trọng hơn hệ thống đánh giá năng lực và thưởng phạt căn cứ vào thành tích chống biến động và cải thiện lòng tin.

Phân tích kịch bản kinh tế năm 2012

Hiện nay, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa tin hai kịch bản phát triển (xem bảng, các con số trong ngoặc thuộc kịch bản 2).

Tuy đã "nén" các chỉ số, song các mục tiêu biểu dương trong cả hai kịch bản, với cả trong kịch bản "ít lạc quan" cũng đều lạc quan hơn so với thành quả khá khả thi đáp ứng đủ năm 2011. Đáng chú ý là sự cải biến mạnh mẽ hay ngắn chỉ tiêu đảm bảo chất lượng – đầu tư nhỏ hơn nhưng tốc độ tăng trưởng cao hơn, bội chi ngân sách ít hơn.

Trước hết, chắc hẳn thấy đây chính là con số những kế hoạch và đầu tiên giống bằng các năm khác. Với kịch bản này, dường như việc nhận diện tình cảnh và nhiệm vụ phải làm của năm 2012 thường không gì khác biệt, chưa tìm kiếm đặc biệt.
Thử đặt theo yêu cầu thắc mắc cho kịch bản chiến lược (so năm 2012 với 2011):

1. Tổng buôn bán cộng đồng giảm mạnh, từ 39,8% GDP xuống 33,5-34% GDP, nhưng tốc độ tăng GDP cao nhất có thể -> bao giờ là phải trông đợi vào tăng đảm bảo chất lượng đầu tư. Nhưng phép màu tăng đảm bảo chất lượng là ở đâu?

2. Xuất khẩu phát triển chậm hơn nhiều (12% so 31%), nhưng thâm hụt thương mại lại ngang bằng năm 2011 -> có nghĩa là nhập ngoại phát triển chậm hơn nhiều -> tức là "đầu vào" nhập khẩu tăng chậm. Sự lựa chọn đó sẽ tác động đến tăng trưởng GDP theo định hướng tiêu cực?

3. Lạm phát thấp hơn nhưng phát triển GDP cao hơn. Chính sách tài sản của mình và tài khóa tăng thêm thắt chặt, việc đến gần vốn của nền công nghệ như bây giờ nào?

4. Việc giảm bất ổn xuống dưới 10% đã đủ yên tâm tái lập cố định vĩ mô và giúp chặn cách thức đóng cửa và vỡ nợ của nhiều công ty chưa?

5. Mức giảm bội chi lượng ngân sách thấp (chỉ giảm 0,5% GDP). Giả dụ mức thu quỹ đầu tư năm 2012 đảm bảo mức thu của năm năm ngày nay (28,2% GDP) thì mức chi tiêu ngân sách năm nay vẫn đạt 33% GDP. Đó là chưa tính đến đến công suất của máy năm nay ngân sách được chi trả cho các dịch vụ phần quỹ đầu tư vượt thu của năm 2011 (90.000 tỉ đồng). Các con số này nhận thấy mức chi khoản chi phí ở địa hình việt nam là đã và đang quá lớn trong thời gian vừa qua (so với mức thông thường của gần như quốc gia lớn trên thế giới).

Với các kịch bản nêu trên, ngược lại đặt câu hỏi phù hợp xu hướng hỗn loạn rõ rệt của bộ mặt thế giới không ảnh hưởng gì đến tốc độ tăng trưởng bộ mặt của Việt Nam, rằng bối cảnh phá sản và đóng cửa của theo đơn hàng lớn cơ sở trong năm 2011 không tác động tiêu cực đến tốc độ phát triển GDP?

Đề xuất kịch bản hành động

Trong tình huống cấp bách thì phải có phương án đặc biệt, cần một kịch bản chiến dịch mạnh, rõ ràng, theo đúng tâm trạng tái dự án lớn là nhiệm vụ chính của năm 2012. Giải pháp tái cơ cấu phải chính xác là trục giải pháp chính của việc được cố định trước và khôi phục tăng trưởng, các bước đi thực lực tài chính là bí quyết hỗ trợ, tập trung vào các hướng đi tài khóa và cải cách DNNN.

Cách tiếp cận bí quyết là: tiến hành các giải pháp mạnh để xoay chuyển hiện trạng và đang nhận trả giá để hạ nhanh lạm phát, tái lập cố định vĩ mô vững chắc, phục hồi lòng tin và hồi phục các công ty tăng trưởng.

Cách lại gần mới về các chiến lược tạo nên năm 2012

Mục tiêu sự ưu tiên là nhất định và cải thiện lòng tin, xác lập mô hình thăng tiến mới. Bên cạnh đó, các mục tiêu được bổ sung là giảm bất ổn xuống 6-7%, không quá coi trọng tốc độ thăng tiến GDP, chắc hẳn chỉ đặt những kế hoạch tăng trưởng GDP 3-4%, cùng lắm là 5%.

Về giải pháp, cần kiên quyết giảm thu quỹ đầu tư xuống 24-25% GDP, trên cửa hàng đó, thật sự giảm chi ngân sách, giảm kinh doanh công, kéo mức thâm hụt khoản tiền xuống 4% GDP.

Việc để thực hiện các mục tiêu này vừa cho người sử dụng thấy quyết tâm và hành động tái dự án lớn của Chính phủ, tạo sự tin tưởng cho nhân dân, vừa là cách cung cấp thiết thực và tích cực mỗi vùng khác nhau tư nhân phục hồi chạy đúng thời điểm tăng trưởng.

Đề xuất những đợt hành động

Trước hết, phải tiến hành ngay vào tái công trình thật ra ba khu vực ưu tiên mà Hội nghị Trung ương 3 đã cho rằng (đầu tư công, hệ thống ngành ngân hàng thương mại, khu vực cơ sở nhà nước).

Ngoài ra, còn phải làm bất kỳ việc:

- Cải cách một hệ thống lương trong theo từng khu vực nhà nước, coi đây là phương cách quyết định để nâng cấp hiệu lực, đảm bảo được chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước. Đây là phương án để cải thiện sự tin tưởng của dân.

- Cải cách hệ thống quỹ đầu tư theo nguyên lý cuộc sống thị trường.

- Đẩy mạnh việc cải biến Luật Đất đai, không để hiện trạng Luật Đất đai luôn bắt kịp thực tế nhất và cản trở quá trình tính năng mới một cách sự thật thị trường.

- Tập trung sự quan tâm dành vốn y tế để cài đặt bốn khu bộ mặt tự do, với thể chế hiện đại, đột phá mở đường cho bốn vùng đời sống trọng điểm (Phú Quốc, Vũng Tàu, Đà Nẵng – Chân Mây, Hải Phòng).

Đó là những yếu tố chính của kịch bản hành động nhằm đạt được kịch bản tăng trưởng với những chiến thuật khiêm tốn hơn về tiến triển GDP, song trên nhiều mảng hơn gấp bội về chống lạm phát, nhất định vĩ mô và tái cơ cấu.

(*) Viện Kinh tế Việt Nam
Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Từ khoá liên quan:

  • tình hình kinh tế việt nam năm 2011
  • tình hình kinh tế năm 2012
  • tình hình kinh tế việt nam 2011
  • tinh hinh kinh te viet nam
  • tình hình kinh tế việt nam năm 2012